Czy z dziećmi w wieku przedszkolnym warto rozmawiać na temat ich praw i obowiązków?
Z pewnością znajdą się osoby, które największy nacisk kładą na rozmawianie z dziećmi o ich obowiązkach. Inni zaś dużą wagę przykładają do tego, żeby znały one swoje prawa. Tymczasem dla rozwoju kompetencji obywatelskich i społecznych niezbędna jest znajomość jednych i drugich.
Jedno jest pewne – każdy obywatel, również taki, który chodzi do przedszkola, ma prawa i obowiązki. Jak tłumaczyć dzieciom, czym one są? Jak najprościej:
Prawa to coś, co się nam należy. Jest to np. prawo dziecka do opieki. Obowiązki to zaś to, co powinniśmy robić, aby wszystkim, w tym nam, dobrze się żyło. W przypadku dziecka w wieku przedszkolnym mowa tu np. o sprzątaniu zabawek po skończonej zabawie.
Kiedy znamy swoje prawa, możemy zadbać o siebie i nie pozwolić innym skrzywdzić nas lub wykorzystać. A kiedy znamy i wypełniamy swoje obowiązki, nasze życie i życie ludzi wokół nas staje się lepsze.
Oto przykładowe prawa dziecka:
- Prawo do miłości i opieki.
- Prawo do nauki i zabawy.
- Prawo do odpoczynku.
- Prawo do tego, by czuć się bezpiecznie.
- Prawo do bycia wysłuchanym.
I przykładowe obowiązki dziecka:
- Szanowanie innych i unikanie zachowań, które mogą krzywdzić.
- Udzielanie innym pomocy zgodnie z własnymi możliwościami.
- Dbanie o porządek i przestrzeń wokół siebie.
- Słuchanie rodziców i nauczycieli oraz stosowanie się do ich zaleceń i próśb.
Niektórzy dorośli obawiają się rozmawiać z dziećmi o ich prawach. Mówią: „Kiedy dziecko będzie czuło się zbyt pewnie, stanie się krnąbrne i nieposłuszne”. Przyjrzyjmy się jednak opisanym prawom dzieci. Prawa te służą zagwarantowaniu im wszystkiego, co jest niezbędne do prawidłowego rozwoju – miłości, opieki, poczucia bezpieczeństwa, nauki, zabawy. Respektowanie tych praw w żaden sposób nie zaburzy szacunku dziecka do innych oraz jego relacji z rodzicem czy nauczycielem.
Gdyby ludzie nie mieli praw i obowiązków, wszyscy byśmy na tym tracili. Na świecie panowałby chaos, nikt nie czułby się bezpiecznie, dzieci nie mogłyby poznawać świata i rozwijać się, ludzie nie tworzyliby dobrych i wspierających relacji. Dlatego tak ważne jest, by o prawach i obowiązkach rozmawiać już z dziećmi w wieku przedszkolnym.